Elektronica FAQ

[Gizmo]

Elektronica FAQ.
In deze FAQ komen de meest gestelde vragen in het Elektronica Junkies Forum te staan. Kijk dus alvorens een vraag te stellen of het antwoord hier misschien niet al bij staat. Op deze FAQ kun je niet reageren, om zodoende vervuiling ervan te voorkomen.

Heb je een opmerking of aanvulling voor de FAQ, dan zie ik die uiteraard graag in m'n PM box verschijnen.

Tevens gaat gelden dat vragen in het forum die hier had kunnen terugvinden, een mooi slotje krijgen.

De Elektronica Junkies Moderators.

Inhoudsopgave
Formules.
Componenten.
Van ontwerp naar print.
LCD.
De ATX voeding.
Meten.
Overig.

[Gizmo]

Formules. Door: Lampje.
Deze formulecirkel is wel een handig hulpmiddel om de formules in de elektronica te onthouden.

Je gebruikt de formulecirkel als volgt: kijk in de middelste cirkel wat je wilt uitrekenen, bijvoorbeeld V (spanning). Kies dan een formule uit dat kwartdeel van de cirkel, bijvoorbeeld V = P / I.

Bron: Circuits Online - Je vindt het hier

[Gizmo]

Componenten.
Inhoudsopgave
Symbolen.
Weerstanden.
Potmeters.
Condensatoren.
Elco's.
Diode's.
LED's.
Hoe sluit je een LED aan.

Symbolen. Door: the widow maker.

Dit is een Electrolitische Condensator, afgekort tot Elco. Een elco heeft een + en een -, waneer je deze verkeerdom aansluit, dan werkt de schakeling niet.


Een diode is een soort 1-richtings-weg, de stroom kan wel van de + naar de -, maar niet andersom. In het symbool zit een soort van pijl, de kant die de pijl wijst dan de stroom er door.


Dit is een lamp, deze is niet + of - gevoelig. Verder weinig over te zeggen :P


Dit is een LED, dat staat voor Light Emitting Diode. Dit is dus een diode, die licht geeft wanneer er stroom op komt te staan. Een LED is + en - gevoelig, sluit je een LED verkeerd om aan, dan geeft ie geen licht. Als je hem per ongeluk verkeerd om aansluit, is ie niet kapot.


Dit is een schakelaar, hier valt weinig over te zeggen. Als ie open staat is het contact verbroken, is ie dicht, is het contact gesloten.


Een transistor is een soort van versterker, zet je een klein stroompje op de Basis, dan laat die een grotere stroom lopen van de Collecor en de Emitter. Een transistor moet je niet verkeerd om aansluiten, dan doet ie het niet en soms is ie dan stuk.
En zijn grofweg gezegt 2 soorten transistors, een PNP en een NPN. In het kort staat PNP voor Pijl Naar Plaat en NPN voor Niet Pijl Naar plaat. Qua werking zijn deze transistors dus ook anders.


Een voeding kan van alles zijn, van een batterij tot de voeding van je computer. De dikkere streep is de + en de dunnere is de -.


Een weerstand is een vernauwing voor de stroom, er gaat dus minder stroom door lopen. Hieronder staat uitleg over de waarden van een weerstand.


Een zoemer is een klein component dat een zoemtoon geeft als er stroom door loopt.

Weerstanden Door: the widow maker.
Weerstanden zijn in feite niets meer dan kleine dingetjes om de stroom die loopt te verlagen. Een weerstand heeft geen plus of een min.

Je berekent de weerstand die je nodig hebt met de formule U/I=R, waarbij U spanning is in Volt, I stroom is in Ampere, en R is de weerstand in Ohm.

De weerstandswaarde word uitgedrukt in Ohm. Soms kom je waardes van 10k ohm tegen, dit houd in dat de weerstand 10.000 ohm is. Ook zie je soms waardes van 4k7, deze weerstand is 4.700 ohm. De waarde op een weerstand word uitgedrukt door middel van een aantal streepjes, 4 of 5 streepjes. Hieronder dus de kleurentabel:

Deze tabel is vrij simpel te begrijpen, de eerste 2 (3) banden zijn waarde-banden, de 3e (4e) band is de multiplier en de 4e (5e) band is de tolerantie band. Als je dus een weerstand heb die geel-violet (niet paars!) oranje - goud is, is de 1e band 4, de 2e 7, de 3e is een multiplier van 1000, dat zijn dus 3 nullen bij de weerstandwaarde dis dus 47000 ohm is, ookwel 47k genoemt, en een tolerantie van 5%. De tolerantie zegt dus dat deze weerstand tussen de 44650 en de 49350 ohm zit.


Wattages van weerstanden.

Bij normaal gebruik van weerstanden, dus voor een LEDje of klein fannetje, kan je gewone 0.25 watt weerstanden gebruiken. Echter, soms heb je meer nodig, zie hieronder enkele rekenvoorbeelden.

Stel: je wilt een LED van 20mA/3 volt op 5 volt aansluiten. Dan zeg je: ik heb 5 volt, ik wil 3 volt, dus ik heb 2 volt teveel. 20mA is in hele amperes 0.02 Amp, want de wet van Ohm werkt met hele amperes .
Dan bereken je de weerstand die je nodig hebt met de formule U/I=R, je doet dus 2 gedeelt door 0.02 en daar komt 100 ohm uit.

Voorbeeld 2:
Je wilt een 12 volt/50mA lamp op 24 volt knopen. Dan zeg je weer: ik heb 24 volt, ik wil 12 volt, dus heb ik 12 volt teveel. Dan doe je dus 12 gedeelt door 0.05 en daar komt 240 ohm uit. Door de lamp zou dan 12 volt en 50mA lopen, 12x0.05 is 0.6 watt. Een 0.25 watt weerstand zou gaan roken of erger, dus heb je een wat zwaardere weerstand nodig. 1 watt is de waarde die het dichtst naar boven afgerond bij 0.6 watt zit, dus neem je een 1 watt 240 ohm weerstand. De weerstand word wel enigzins warm.

Voorbeeld 3:
Je wilt een 12 volt/100 watt pomp op 230 volt gelijkstroom aansluiten. Je zegt weer: ik heb 230 volt, ik wil 12 volt, dus heb ik 218 volt teveel. Maar eerst moet je weten hoeveel ampere de pomp nodig heeft, dus moet je watt omrekenen naar ampere. De pomp is 12 volt/100watt, dus doe je 100 gedeelt door 12 volt, daar komt 8.33 uit. De pomp gebruikt bij 12 volt dus 8.33 ampere. Je kan nu gaan rekenen, 218 volt gedeelt door 8.33 amp. is 26 ohm. Een kwart-watt weerstand zou hierbij meteen knappen, dus heb je een zwaardere weerstand nodig. De pomp was 100 watt (12*8.33=100 watt) dus heb je minimaal een 100 watt-weerstand nodig, beter is een ietswat zwaardere weerstand te nemen, bv. 150 watt, zodat de weerstand niet zo heet word.


Potmeters. Door: Lampje.
Variabele weerstand (potentiometer)
De waarde van een variabele weerstand kan worden ingesteld door aan een schroefje of knopje te draaien. Je kunt ze vergelijken met een kraan die je open en dicht kunt draaien. Zo worden ook wel potentiometers genoemd. Er zijn twee soorten potentiometers, een soort dat je met een draaiknop eenvoudig in kunt stellen:

Het schemasymbool :

Dit soort potentiometer wordt vaak gebruikt voor bijvoorbeeld volume- en andere draaiknoppen.

Een ander soort potentiometer kan je alleen instellen met een schroevendraaier, daar kan je dus niet meer bij als de schakeling in een kast zit. Dit soort potentiometers, genaamd instelpotentiometers kan worden gebruikt om een schakeling af te stellen of te ijken nadat hij gebouwd is en niet continu geregeld hoeft te worden.

Het schemasymbool :


De potmeter heeft een baan (meestal van koolstof) die rond loopt en tussen de buitenste twee pennen verbonden is. De totale weerstandswaarde van deze baan is het bereik van de potmeter. De middelste pen is aangesloten aan de 'loper' Dit is een beweegbaar contactje dat over de ronde baan kan bewegen als je aan de knop draait, zodoende kun je de baan dus langer of korter maken ten opzichte van de buitenste pootjes en de weerstand instellen.


Condensatoren. Door: Lampje.
De condensator:

Het schema symbool:


Een condensator is een onderdeel dat een spanning als het ware kan oplaan. Dit is de formule die gebruikt wordt om de stroom door een condensator uit te rekenen:
Q = U x C
waaruit volgt dat (door middel van differentiëren):

(∆U/∆ t is 'hoe snel de spanning verandert')
C is de capaciteit van de condensator, gemeten in Farad, zo dat 1C = 1F x 1V. 1 Farad is echter gigantisch veel, daarom wordt er vaak gewerkt met micro Farad, nano Farad, en vaak zelfs pico Farad. Aan de formule kan je zien dat een niet opgeladen condensator wel stroom geleid (door het opladen veranderd de U, dus ∆U is redelijk groot), maar een geheel opgeladen condensator niet (dan veranderd U niet, en is ∆U dus 0).
Als je twee condensatoren parallel schakelt mag je ze als 1 rekenen door de capaciteiten bij elkaar op te tellen. Je kunt een condensator makkelijk voorstellen door gebruik te maken van de analogie met water:

Links de 'Lege' condensator en rechts de opgeladen condensator

De condensator is een bol met een rubberen wandje in het midden, dat een beetje kan doorbuigen. Als de condensator is opgeladen (het wandje is naar een kant gebogen en kan niet verder) is het duidelijk te zien dat er geen stroom meer doorheen kan lopen.


Elco's Door: Lampje.
De Elektrolytische Condensator ( elco )

Het schema symbool:


Een elektrolytische condensator, of elco, is een type condensator met een veel grotere capaciteit. Een gewone condensator heeft een capaciteit tot enkele nano Farad, maar een elco kan een capaciteit hebben tot wel 100 micro Farad. In tegenstelling tot een gewone condensator heeft een elco een plus en een min kant, als je hem verkeerd om aansluit kan hij kapot gaan. Op de condensator is de plus kant aangegeven met een deukje. Als de condensator rechtop staat (met twee pootjes aan dezelfde kant) is de kant met de streep met minnen de min kant.


Diode's Door: the widow maker.
De diode is een soort van eenrichtingsweg: stroom kan er maar op één manier doorheen. Een diode kan dus gebruikt worden als de stroom maar één kant op mag, bv. bij een gelijkrichter om wisselstroom gelijk te richten.

In een diode zit een P en N laag. In de N-laag is een overschot aan electronen, daarom kunnen electronen wel van de N naar de P springen, maar niet van de P naar de N. Vergelijk het met een volle trein waar mensen uit blijven komen: mensen kunnen wel uit de trein, maar tegen de stroom in van de mensen kom je bijna niet door. Het kan echter wel, en een diode is dus ook niet 100% eenrichtingsverkeer. Soms dan lukt het een electron wel om van de - naar de +, of van de P naar de N laag.

Kathode Anode
Kathode Anode

In het symbool voor een diode zit een soort van pijl, de stroom kan alleen met de pijl mee, niet tegen de pijl in.


De P en N laag in een diode

Er zijn twee soorten dioden, siliciumdioden, en germaniumdioden. Het grote verschil is dat siliciumdioden pas geleiden (ook in de stroom richting) als er 0,6 V of meer op staat, terwijl dat bij een germaniumdiode al bij 0,2 V het geval is. Een siliciumdiode heeft echter een veel lagere weerstand. Diodes worden gebruikt om stroom in de goede richting te leiden, maar ook nog voor veel meer toepassingen. Zo kun je bijvoorbeeld wisselstroom in gelijkstroom veranderen. Dit doe je door vier diodes in een bepaalde volgorde aan elkaar te schakelen. Het plaatje hieronder laat je zien hoe:

Een gelijkrichter voor wisselstroom
Zo'n ding heet een gelijkrichter, door wisselspanning op de twee rode punten te zetten staat er op op de plus en de min gelijkspanning. De spanning blijft echter nog steeds golven, door een condensator toe te voegen kan ook dit worden opgelost:

Samen met een transformator vormt dit een simpele voeding, zoals die is terug te vinden in allerlei elektronische apparaten.


LED's Door: the widow maker.
Een LED is de Light Emitting Diode, vrij vertaalt een diode die licht geeft. Het zijn enorm sterke dingetjes, je kan ze heel snel laten knipperen, hij gaat lang mee, hij heeft geen draad die door kan smelten zoals een lamp wel heeft, ze zijn vrij klein en kunnen toch heel wat licht geven, de ideale lichtbron.

Een LED heeft een anode, dat is de +, en op een LED is dat het lange pootje. Het korte pootje is de cathode, en dat is de -. Sluit je die verkeerd om aan, dan spert de diode, er loopt dan geen stroom. De maximale stroom die je op een LED kan zetten als ie spert ligt tussen de 5 en 7 volt, daarboven knalt ie soms uit elkaar, of soms geef ie een flits en dan is het over met de LED.

Om een LED aan te sluiten moet je dus eerst de plus en de min weten. Dat is niet zo moeilijk, als je die eenmaal weet dan is het tijd om de werkspanning te weten van de LED, deze kan varieren van 1.6 volt tot 3.3 volt. Vervolgens kijk je wat de spanning is die op de voedingsbron is, meestal 5 of 12 volt. Dan ga je de weerstand berekenen voor de LED, hoe dat moet staat in de weerstand-FAQ hierboven. Goed, je hebt dus alle gegevens om aan de slag te gaan. Je moet een LED altijd met een weerstandje aansluiten, ookal sluit je een 3.3 volt LED aan op de 3.3 volt van je PSU. Als je een weerstandje aansluit op een LED maakt het niet uit of je deze voor of na de LED doet. Als je je weerstand en LEDje hebt gesoldeerd, dan kan je ze testen op de voeding. Als je teveel spanning op een LED zet zie je dat snel genoeg, hij verandert van kleur. Werkt ie goed, dan is het slim om krimpkous over de open draden van de weerstand en de LED te doen e.d. om kortsluiting te voorkomen.


Een LED aan de binnenkant.

Hoe sluit je een LED aan. Door: Lampje.
Een veelgestelde vraag is hoe mensen een led aan moeten sluiten.



Een LED is een diode die licht geeft. Je moet de LED daarom goed om aansluiten.
Gebruik altijd een weerstand, anders brandt de LED door.
Een LED heeft 2 verschillende aansluitpennen.
De langste pen is de + De kortere pen is de -
Je ziet het ook aan de behuizing, de vlakke zijkant is waar de - zich bevindt.

De weerstand komt in serie met de led, als hele simpele regel kun je 50 ohm per volt spanning gebruiken.

5V -> 5x50 = 250 Ohm weerstand
7V -> 7x50 = 350 Ohm weerstand
12V -> 12x50 = 600 Ohm weerstand

Officieel wordt bij de LED niet de benaming + en - gebruikt, maar Anode en Kathode. Tevens is er voor het berekenen van de serie weerstand een formule:

Spanning - Drempelspanning LED / Max. Stroom.

Bijv. 12V - 1,6V = 10,4 V -> 10,4V / 0,025A = 416 Ohm -> 430 Ohm standaardwaarde

Bij de formule heb je dus wel de gegevens van de LED nodig.

Weerstandsberekeningen ingewikkeld? Doe die met de LED-Guru

Bron afbeelding: http://www.cobbenhagen.com

[Gizmo]

Van ontwerp naar print.
Inhoudsopgave
Solderen.
Schakeling opbouwen.

Solderen. Door: Lampje.
Casejunkies heeft voor jullie kleine soldeer info samengesteld:




De basis

Om te beginnen, wat is eigenlijk solderen ? Solderen is het verbinden van twee metalen delen met behulp van een extra metaal (soldeertin).
In vloeibare toestand bevochtigd het de beide metalen delen zonder dat smelten, omdat het smeltpunt van het soldeertin lager is dan dat van de metalen delen. Bij electronika maken we gebruik van het zogenaamde zachtsolderen, hierbij smelt de tin die wordt gebruikt bij een temperatuur van 183ºC tot 190ºC. De soldeertin die bij electronika wordt gebruikt bevat normaal gesproken ook een zgn. harskern of vloeimiddelkern, dit zorgt ervoor dat oxidelagen die zich altijd op de aansluitingen van de te solderen onderdelen bevinden (en het solderen anders aanzienlijk zouden bemoeilijken) worden verwijderd en dat de tin goed hecht aan de aansluitingen. Zorg er bij het solderen altijd voor dat de aansluitingen schoon zijn ! Gebruik overigens nooit soldeervet of soldeerwater, dit heeft nml. een blijvende agressieve werking en zal de print aantasten en ervoor zorgen dat de schakelingen niet goed werken !!

Het gereedschap

Gassolderen is absoluut ongeschikt voor electronika, gebruik daarom altijd een elektrische soldeerbout. Hier zijn twee typen in te onderscheiden, nml. de handsoldeerbout en het soldeerstation. Als je pas begint met electronika en nog niet weet of je er echt mee wil doorgaan en een beetje wilt experimenteren kun je het beste een handsoldeerbout kopen, deze zijn over het algemeen een stuk goedkoper en voldoen goed. Wil je echt serieus aan de slag, dan is een soldeerstation echt aan te bevelen, de levensduur is vaak langer van zo'n apparaat zodat de duurdere aanschafprijs zich vanzelf terugbetaald, tevens is het in sommige gevallen prettig om te temperatuur exact te kunnen regelen.

De Soldeerbout


Hierboven staat een afbeelding van een handsoldeerbout. Deze bestaat uit een voedingskabel, handvat, staafverwarmingselement en een verwisselbare soldeerpunt. Handsoldeerbouten zijn verkrijgbaar in diverse vermogensklassen tot 300 watt. Voor ons doel, het solderen van electronika, worden bouten van 10 tot maximaal 40 watt gebruikt. Zwaardere soldeerbouten beschadigen de print en componenten alleen maar en zijn vaak ook fors uitgevoerd waardoor precies werken onmogelijk wordt.

Het Soldeerstation


Een soldeerstation bestaat uit een besturingsapparaat en de daarop aangesloten soldeerbout (zie afbeelding)
In het besturingsapparaat zit een transformator en besturingselectronika. De soldeerbout van een soldeerstation werkt in tegenstelling tot een handsoldeerbout op een laagspanning (meestal 24V).
Bij een soldeerstation stel je de temperatuur vooraf in en de electronika zorgt ervoor dat de bout op deze temperatuur blijft. Soldeerstations van tussen de 60 en 80 watt zijn uitermate geschikt voor ons doel.

Soldeerpunten


Er zijn verschillende punten te gebruiken op zowel soldeerstations als handsoldeerbouten.
De meest gebruikelijke vormen zijn de potloodpunt (a), De beitelpunt (b) en de Schuine punt (c).
De potloodpunt is het fijnste om te gebruiken bij printplaten, de overige twee zijn universeel inzetbaar en hebben een wat groter raakvlak om de warmte over te dragen, dit kan prettig zijn bij het solderen aan koellichamen of molexconnectors.

De Praktijk

Als je de soldeerbout voor het eerst gaat gebruiken dien je de punt goed te 'vertinnen' , laat hiervoor de bout goed warm worden en smelt een beetje tin op de punt zodat deze een mooie egale laag tin krijgt, maak de punt vervolgens schoon door deze eventjes over het natgemaakte soldeersponsje te halen. Je soldeerbout is nu klaar voor gebruik. Het is verstandig om tijdens het solderen je punt zo nu en dan eventjes schoon te vegen op het sponsje, zodoende blijft je bout langer goed en het soldeert ook nog eens makkelijker !
Tijdens het eigenlijke solderen is het belangrijk dat de soldeerbout lang genoeg op de te solderen plaats wordt gehouden. Je merkt dit doordat het soldeertin dunvloeibaar wordt en zodoende de gehele te solderen plaats omgeeft. Voor het solderen van een onderdeel houd je de bout zodanig dat deze het soldeeroog van de print raakt en tevens de aansluiting van het onderdeel. Gelijktijdig breng je vanaf de andere zijde de soldeertin aan op de draad en let erop dat deze mooi om de aansluiting van het onderdeel heenvloeit (zie punt a) in de afbeelding hieronder).

Let erop dat je voldoende soldeertin gebruikt anders krijg je een slechte verbinding die later storing gaat veroorzaken in je schakeling (zie punt b) in bovenstaande afbeelding)
Als je teveel tin gebruikt of de bout niet warm genoeg is krijg je ook slechte verbindingen, zie bovenstaande afbeelding punt c) . Als je onverhoopt toch teveel tin hebt gebruikt kun je dit verwijderen door de bout eerst schoon te maken met het sponsje en vervolgens met de bout het teveel aan tin te verwijderen.

Desolderen

We zijn nu eenmaal niet perfect en maken wel eens een foutje, of een onderdeel is stuk, in dat geval moeten we een onderdeel desolderen ofwel los-solderen. Hiervoor zijn diverse hulpmiddeltjes te krijgen, een zogenaamde desoldeerpomp (zie afb) Deze is vooral geschikt voor het grove werk en voor grotere hoeveelheden tin.

Voor het fijnere werk kan men het beste gebruik maken van de zogenaamde Desoldeerdraad of desoldeerlitze, dit is een gelakte en gevlochten koperdraad met een zuigende eigenschap en uitermate geschikt om te desolderen (Zie afb.).

Het vereist in het begin meestal wat oefening, maar eenmaal onder de knie wil je niks anders meer ! Hoe gebruik je litze? Rol een stuk litze af van de rol, en houd het midden hiervan op het te desolderen punt, druk de litze vervolgens op de tin en wacht dat deze smelt, trek als de tin gesmolten is de litze langzaam onder de punt van de soldeerbout door maar houd deze wel op z'n plaats op het te desolderen punt. De tin wordt nu opgezogen door de litze en je krijgt een mooi schoon soldeer eilandje en je component is los. (TIP: soms is het handig om eerst wat meer tin op de te desolderen plaats te doen alvorens de litze te gebruiken, dit vermakkelijkt de warmte overdracht namelijk en de litze zuigt de tin makkelijker op ! )



Ook zijn er complete Desoldeerstations te krijgen met ingebouwde electrische pomp, maar deze zijn voor een hobbyist eigenlijk een beetje overdreven, zo niet te duur. Alleen als je veel met SMD's wil gaan werken is het eventueel een goede investering.


Schakeling opbouwen. Door: Lampje.
Als je een schakeling gaat opbouwen vanaf het internet zul je wel eens vaker problemen kunnen tegenkomen, dat hoeft niet natuurlijk, maar het komt wel voor. Als je eerst een en ander onder de knie wilt krijgen is het aan te raden om bij de lokale electronicaboer of postorder (bijv. Conrad) eens een bouwpakketje te bestellen van bijv. Velleman, dit zijn schakelingen van goede kwaliteit voorzien van een print en alle onderdelen en werken indien goed opgebouwd altijd. Het is altijd fijn om meteen resultaat te zien van je inspanningen en op deze manier krijg je al gauw de smaak te pakken ! Het is een goede oefening om het solderen onder de knie te krijgen, wat heel belangrijk is als je met deze hobby verder wilt. Uitleg over hoe je goed soldeert vindt je hierboven. Om te beginnen zorg je dat je alle benodigdheden bij de hand hebt en controleer je of alle onderdelen aanwezig zijn.

Benodigdheden:
* Soldeerbout (of soldeerstation als je dit hebt)
* Soldeertin
* Niet te grote zijkniptang
* Kleine punttang
* Printplaatje
* Onderdelen
* en last but not least -> GEDULD !



Controleer of alle onderdelen aanwezig zijn !



Buig vervolgens de aansluitpootjes van de onderdelen zodanig dat deze overeenkomen met de gaten en plaats deze vervolgens op de print. begin bij de electrisch minst gevoelige onderdelen zoals draadbruggen, daarna de weerstanden, potmeters en condensators, vervolgens diodes, transistors en als laatste de IC's. Het is trouwens aan te raden om een IC voetje te gebruiken, ook al zit dit niet in het bouwpakket, het is nml. niet duur en bespaart een hoop ellende als je het IC moet vervangen. Let erop dat diodes, elco's en transistors e.d. op de juiste manier worden gemonteerd, deze onderdelen hebben een markering op het onderdeel die de polariteit aangeeft. Meer informatie over de aansluitingen van onderdelen vindt je hier. Door de aansluitpootjes iets naar buiten te buigen blijven de onderdelen beter op hun plaats waardoor het solderen wat makkelijker is. Soldeer de onderdelen die je plaatst overigens meteen vast op de print en werk zo één voor één de onderdelen af, als je namelijk alle onderdelen tegelijk op de print plaatst kun je makkelijk een aansluitpootje vergeten te solderen of de onderdelen vallen tijdens het solderen van de print. Geduld is hierbij een schone zaak (en een schone print als resultaat )


Soldeer de onderdelen een voor een en begin met de minst gevoelige onderdelen zoals weerstanden en condensators, later diodes en transistors en als laatste de IC's, een voetje is zoals gezegd erg handig voor de ic's en makkelijk bij reparatie.

Als het onderdeel gesoldeert is op de print, knip je de uitstekende aansluitpootjes netjes af met een kleine zijkniptang.

En na al ons harde werk hebben we een mooie print:

[Gizmo]

LCD.
Inhoudsopgave
Standaard LCD schermen uit laptop's, gameboys, MP3 speler etc.


Standaard LCD schermen uit laptop's, gameboys, MP3 speler etc.. Door: the widow maker.
Er zijn al een hoop topics in Electro-junkies geweest over hoe je een LCD van een laptop kan aansturen via je PC, daarom deze post, zodat ik wat duidelijkheid schep .

Schermen uit een laptop, MP3 speler, gameboy, mobieltje enzo zijn kortweg niet aan te sturen via de PC. Ze hebben controllers nodig die rond de 250 dollar kost in Amerika, of je moet een echte electro opleiding hebben gedaan, dan is de kans redelijk groot dat je het LCD aan de praat krijgt. Voor een normale CaseJunkie die net weet hoe je de weerstand berekend voor een LED is het gewoonweg niet mogelijk om zo'n LCD aan te sluiten.

De controllers die echter wel zijn aan te sturen via de PC en waar ook veel software voor is zijn de volgende:
HD44780 (character LCD)
SED1335 (grafisch LCD)
T6963c (grafisch LCD)
ks0108 (Crystalfontz grafisch LCD)

Heb je dus een LCD met een andere controller dan is de kans dat die aan te sturen is zéér klein.

Enkele vragen:
OK ik heb een LCD met een van de bovenstaande controller, wat nu?
Zoek eerst bij google mbv. het controller-type naar aansluitschema's en software. Dan kan je je LCD aansturen.

WAUW! De laptop van mijn vader is overleden en ik mag het TFT! Is dat nou aan te sturen?
Nee, er is een kleine kans dat er een controller te koop is van rond de 250 euro, en dan is het nog maar de vraag of dat goed werkt.

Ik zag eens iemand met een TFT uit n laptop dat direct aan de VGA kaart hing, hoe kan dat?
Er zijn enkele TFT's (zeg 2-3 op de 8 miljoen soorten) die direct op de VGA of VESA connector zijn aan te sluiten, heb je zo'n TFT/LCD: your tha lucky man! Zoek even met google naar hoe je dat TFT/LCD kan aansturen en post het resultaat op CJ!

TFT en LCD? Wat betekend dat?
TFT staat voor Thin Film Transistor en LCD voor Liquid Crystal Display.

Topics met vragen hoe je dus een LCD of TFT aansluit met onbekende controller is dus onnodig, met bovenstaande tekst moet je er uit komen!

[Gizmo]

De ATX voeding.
Inhoudsopgave
De ATX connectoren.
De Molex connector.
ATX12V, EPS12V en ATX-GES.
Hoeveel watt voeding heb ik nodig?


De ATX connectoren. Door: Lampje.
De ATX Connectors gaan direkt naar je moederbord en het wordt dus ook afgeraden om hier mee te gaan experimenteren. Derhalve zal ik hier alleen het aansluitschema vermelden en een klein 'truukje' om je voeding in te schakelen als je geen moederbord voorhanden hebt.

De 12V ATX Connector:

Pin  Naam       kleur        Omschrijving 
 1     COM       Zwart          Massa 
 2     COM       Zwart          Massa 
 3   +12VDC      Geel           +12 VDC 
 4   +12VDC      Geel           +12 VDC

De ATX Connector

Pin  Naam       kleur       Omschrijving 
 1    3.3V       Oranje        +3.3 VDC 
 2    3.3V       Oranje        +3.3 VDC 
 3    COM        Zwart          Massa 
 4    5V         Rood          +5 VDC 
 5    COM        Zwart          Massa 
 6    5V         Rood          +5 VDC 
 7    COM        Zwart          Massa 
 8    PWR_OK     Grijs          Power Ok 
                               (+5V & +3.3V is ok) 
 9    5VSB       Paars         +5 VDC Standby Voltage 
                               (max 10mA) 
 10   12V        Geel          +12 VDC 
 11   3.3V       Oranje        +3.3 VDC 
 12  -12V        Blauw         -12 VDC 
 13   COM        Zwart          Massa 
 14  /PS_ON      Groen          Power Supply On 
                               (active low) 
 15   COM        Zwart          Massa 
 16   COM        Zwart          Massa 
 17   COM        Zwart          Massa 
 18  -5V         Wit           -5 VDC 
 19   5V         Rood          +5 VDC 
 20   5V         Rood          +5 VDC

De voeding inschakelen zonder moederbord:
Verbind de pennen 13 en 14 (Zwart en Groen) met elkaar en de voeding zal starten.

Bron afbeeldingen: The Hardware Book - HwB


De Molex connector. Door: Lampje.
De Molexconnector is eigenlijk één van de meest simpele en essentiele aansluitingen van de PC. Hierop vindt de Casejunk 12 Volt, twee keer Massa en 5 Volt op terug.

Simpel gezegd staan tussen de verschillende draden verschillende spanningen:

Tussen:

Rood en Zwart -> +5 Volt
Geel en Zwart -> +12 Volt
Geel en Rood -> + 7 Volt (Rood is hier de min voor datgene wat je aansluit)
Zwart en Zwart -> Helemaal nix

Aan de voeding:


Aan de hardware:


1. +12 Volt
2. Massa
3. Massa
4. +5 Volt


Bron afbeeldingen: The Hardware Book - HwB



ATX12V, EPS12V en ATX-GES. Door: Lampje.
Wat is EPS12V ?
De EPS12V standaard is ontworpen voor server moederborden die meer vermogen nodig hebben. EPS12V is vaak te vinden op voedingen van 460 Watt en zwaarder.
Volgens specificatie is deze standaard volledig backwards compatible met de alom bekende ATX12V standaard, maar in de praktijk valt het nog vaak tegen.

Wat is ATX GES?
ATX GES is een voedings standaard. Deze standaard was oorspronkelijk ontwikkeld voor de AMD Athlon MP dual processor moederborden. Deze standaard was namelijk vereist door de toegenomen vermogensvraag van de Athlon MP Processor.

Wie gebruikt wat ?
Het merendeel van de nieuwe generatie voedingen gebruiken tegenwoordig de EPS12V standaard, welke qua specificaties gelijk is aan de ATX12V standaard zoals de thuisgebruiker die kent, met uitzondering van de bekabeling. De ATX GES standaard wordt voornamelijk gebruikt door AMD Athlon MP dual processor moederborden. Het is dus belangrijk om bij het aansluiten van de voeding op je moedrbord te controlleren of de aansluiting van de voeding overeenkomt met het gebruikte moederbord !

Wat gebeurt er als ik EPS12V voeding gebruik op een moederbord dat ATX GES nodig heeft en andersom ?
1) Het moederbord start niet.
2) Er ontstaat een kortsluiting en je moederbord wordt gefrituurd

Hoe herken je een ATX GES voeding ?
Allereerst controleer je de label van de voeding om te kijken welke specificaties de voeding heeft: ATX, EPS12V, of ATX GES. Als label geen duidelijkheid verschaft zul je naar de moederbord connector met bijbehorende bekabeling moeten kijken. Voor ATX is het makkelijk, deze heeft maar 20 pinnen, maar de ATX GES en EPS12V standaard gebruiken beide dezelfde 24 pins connector met andere bedrading. Om uit te zoeken om welke standaard het gaat zul je dan het onderstaand bedradings-schema moeten bestuderen.

ATX GES Standaad   | EPS12V Standaard
P1 Power Connector | P1 Power Connector
---------------------------------------
Pin Signaa  Kleur  | Pin Signaal  Kleur
1   5V      Rood   | 1   +3.3 VDC Oranje
2   5V      Rood   | 2   +3.3 VDC Oranje
3   Massa   Zwart  | 3   Massa    Zwart
4   Massa   Zwart  | 4   +5 VDC   Rood
5   PS-ON   Groen  | 5   Massa    Zwart
6   Massa   Zwart  | 6   +5 VDC   Rood
7   +3.3V   Oranje | 7   Massa    Zwart
8   +3.3V   Oranje | 8   PWR OK   Gray
9   Massa   Zwart  | 9   5 VSB    Paars
10  Massa   Zwart  | 10  +12 V2   Geel
11  +12 V   Geel   | 11  +12 V2   Geel
12  +12 V   Geel   | 12  +3.3 VDC Oranje
13  5V      Rood   | 13  +3.3 VDC Oranje
14  5V      Rood   | 14  -12 VDC  Blauw
15  Massa   Zwart  | 15  Massa    Zwart
16  5Vsb    Paars  | 16  PS_ON    Groen
17  -12V    Blauw  | 17  Massa    Zwart
18  Massa   Zwart  | 18  Massa    Zwart
19  +3.3V   Oranje | 19  Massa    Zwart
20  +3.3V   Oranje | 20  Reserved (-5 V in ATX) N.C.
21  +3.3V   Oranje | 21  +5 VDC   Rood
22  Massa   Zwart  | 22  +5 VDC   Rood
23  Massa   Zwart  | 23  +5 VDC   Rood
24  +12 V   Geel   | 24  Massa    Zwart

Kan ik mijn huidige voeding ATX-GES compatible maken ?
Ja, er bestaan speciale adapterkabels die een EPS12V voeding ATX-GES geschikt maken.

M'n voeding is een EPS12V uitvoering, maar m'n moederbord heeft een ATX12V connector, en nu?
Ook hiervoor is een speciale adapterkabel te krijgen, EPS12V is met de ATX12V standaard volledig backwards compatible, alleen is de 12V CPU connector meestal weer anders, waardoor een adaptersetje toch noodzakelijk is.



Hoeveel watt voeding heb ik nodig? Door: the widow maker.
Hiervoor kreeg ik van Masterslave een goede site:
Power Supply Calculator - Journey Systems. LLC. Providing Custom PCs, Servers, Laptops, Workstations, Gaming PCs, Quality Custom Computers with 3 Year Warranty

Hierop kan je vrij makkelijk berekenen hoeveel watt je voeding nodig heeft. Met dank aan Masterslave .

[Gizmo]

Meten.
Inhoudsopgave
De multimeter


De multimeter. Door: the widow maker.
De multimeter is een apparaat waarmee je diverse dingen mee kan meten, meestal is dit volt gelijkspannning, volt wisselspanning, ampere gelijkstroom, weerstand en een diode-test. Een echte junk kan niet zonder multimeter.


Een vrij simpele multimeter

Op deze meter kan je het volgende meten: volt gelijkspannning, volt wisselspanning, ampere gelijkstroom, weerstand, een transistor-tester en een diode-test. Er zitten 3 connectors aan: 10A, COM en V/Ohm. De 10A functie gebruiken we om stromen tot 10 ampere te meten, de COM is de veelvoorkomde, hierop moet altijd een meetpen zijn aangesloten. De COM is trouwens altijd de ground, de zwarte meetpen dus. Als laatste is er de V/Ohm meter. Hierop zet je de meetpen als je volt of weerstand wilt meten.

Hieronder word volt meten, ampere meten en weerstand meten verder uitgelegt.

Volt gelijkspanning
Deze optie kan je gebruiken om de voltages van je computer te meten. Je sluit hem vrij simpel aan. De meter zet je op Volt gelijkstroom (Een streepje met 3 puntjes eronder). Als meetbereik zet je hem op 20 volt. Nu kan je de 2 meetpennen in een molex doen. De zwarte pen doe je in een zwart draad, de rode draad in een gele (12v) of een rode (5v). Nu verschijnt er iets op het LCD, dit is het voltage.

Mijn voeding geeft op de 5v dus 4.48V.

Volt wisselspanning
Wisselspanning komt uit het stopcontact, als je deze wilt meten dan zet je de meter op volt wisselspanning (Een ~ teken is wisselspanning). Je zet de meter voldoende hoog: op 600 volt op mijn meter dus. Dat houd in dat je tot 600 volt veilig kan meten. De meter kan misschien best meer aan, maar de fabrikant garandeert geen goede werking boven de 600V. Je doet de 2 meetpennen in het stopcontact, je leest iets uit dat slingert tussen de 215 volt en de 240 volt. Let wel op: je zit nu met je meetpennen in de 230 volt, zorg dus dat ze geen contact maken met elkaar, dan heb je kortsluiting. Het maakt niet uit hoe je de meetpennen in het stopcontact steekt, het is immers wisselspanning.
De meter geeft ongeveer dit weer:

Bij mij komt er dus 215 volt uit het stopcontact.

Ampere gelijkstroom
Ampere is iets lastiger te meten dan volt: je moet namelijk de meter ín de stroomkring zetten. Ook moet je de meetpennen op de COM en de A stand zetten. Als je de meetpen in de Volt laat staan kan je niets meten. Schematisch ziet een stroomkring met ampere meter er zo uit:



In het echt ziet het er zo uit:


De meter geeft dit weer:

Bij 12 volt gebruikt mijn laser 0.41 ampere. Nu kan je ook makkelijk het wattage uitrekenen: 0.41 x 12 = 4.92 watt.

[Gizmo]

Overig.
Inhoudsopgave
Het batterij geheugen effect.
Zelf UTP netwerk kabels maken.


Het batterij geheugen effect. Door: the widow maker.
Bijna iedereen die heroplaadbare batterijen gebruikt heeft wel gehoord van het geheugen effect. Degene die niet precies weten wat het inhoud, gaan er vaak vanuit dat wanneer een batterij niet helemaal ontladen is, en herladen word, de batterij onthoud hoe leeg ie was, en dus niet helemaal opgeladen word. Dit probleem kwam veel voor bij heroplaadbare batterijen tot ongeveer 5 jaar geleden. Door verbeterde technieken in de oplaad-systemen en batterijen, bestaat dit probleem nauwelijks meer.

Bekende feiten van het geheugen-effect:
-Geheugen-effect is het gebruikelijke woord voor de betere omschrijving “voltage-dip”
-Voltage-dip is meer een probleem van verkeerd opladen dan een batterij probleem.
-Voltage-dip is geen permanente beschadiging, door goed ontladen en herladen word de batterij weer “gerepareerd”.
-Het word vaak gebruikt om lage batterij capaciteit uit te leggen dat ligt aan andere problemen, zoals verkeerd opladen, overladen of aan te hoge temperaturen blootstellen.
-Voltage-dips komen vooral bij NiCD batterijen voor, NiMH worden er bijna nooit door beschadigt en Li-Ion batterijen worden nooit beschadigt.

Dus hoe kan je nou de levensduur van je batterijen zo groot mogelijk maken? Hier zijn een aantal tips:

-Investeer in een goede batterij-oplader. NiMH batterijen mogen niet in een NiCD oplader opgeladen worden, tenzij op de oplader staat dat het voor beide type’s batterijen geschikt is. Zorg dat je een oplader hebt die goed uit de reviews uitkomt en ook goed gemaakt zijn, opladers met micro-controllers zijn meestal de beste.

-Als je je batterijen gaat opladen, ontlaad ze dan helemaal voordat je ze oplaad. Dit is vooral goed als je NiCD batterijen wilt opladen. Zorg dat je niet te ver ontlaad, dan heb je kans op ompoling van je batterij. Zorg dus dat je niet onder de 1V komt met je NiCD of NiMH batterij. Als je je batterij helemaal ontlaad dan zijn ze onbruikbaar.

-Zorg dat je je batterijen goed bewaard. Laat ze niet achter in een hete auto, of in vochtige omstandigheden. De beste omstandigheden zijn koud (15*C) en droge omgeving. Het is goed om je batterijen op te laden voordat je ze ergens langdurig bewaart.

-De meeste draadloze/mobiele telefoons gebruiken NiCD batterijen. Om te zorgen dat de batterijen lang meegaan, moet je de telefoon niet in de oplader doen totdat ie niets meer doet. Daarna moet je hem in het oplaadstation doen totdat de telefoon helemaal opgeladen is. Het duurt minimaal 24 uur voordat je batterij goed opgeladen is.

Er is geen reden om herlaadbare batterijen te weren, ze besparen je een hoop geld, en mocht het geheugen effect ooit toeslaan dan kan je het met een paar keer goed laden en ontladen weer goed maken.


Zelf UTP netwerk kabels maken. Door: the widow maker.
Zelf UTP kabels heeft als voordeel dat je alle kabels precies op lengte kan maken. In principe heb je om zelf UTP kabels te maken een stuk UTP kabel nodig, twee RJ45 pluggen, een RJ45-krimptang en optioneel zijn plastic tules, die het lipje van de plug beschermt tegen afbreken.

Eerst een kort stukje over UTP kabel.
UTP kabel staat voor Unschielded Twisted Pair. Dat houd in dat de kabel geen vorm van afscherming heeft, naast UTP is er ook FTP kabel (Foiled Twisted Pair, deze afkorting heeft overigens niets te maken met File Transfer Protocol) en STP (Shielded Twisted Pair). In UTP land zijn twee soorten UTP kabel: eentje met een solide kern (solid core), en eentje met een kern die bestaat uit meerdere kleine kernen (stranded core). Voordeel van een kern die bestaat uit meerdere draden, is dat de kabel buigzamer is dan bij een solide kern. Daarnaast breekt een massive kern ook sneller. Maar let op: er zijn zowel connectors voor massieve als voor multiple-core UTP kabel. Let wel op dat je de juiste connector bij het juiste type UTP kabel gebruikt.

In het kort heeft UTP kabel geen enkele vorm van afscherming, FTP kabel heeft een folie over de draadjes heen zitten, en STP heeft een koperen (vaak vertinde) mesh over de draadjes heen zitten. In deze kleine FAQ gaan we alleen in op UTP kabels omdat dat het meeste voorkomt.


Een RJ45 plug. Deze word gebruikt op UTP kabel.


Een UTP kabel gestript.


In de bovenstaande foto zie je de acht draden in de kabel zitten. In het volgende plaatje kan je zien hoe deze in de kabel geplaatst moeten worden. De draden moeten volgens een van de bovenstaade pinouts worden aangesloten. Dit om rx en tx inductieverschillen te onderdrukken De eerste pinout links word het meeste gebruikt, maar ook het rechter pinout word toegepast bij netwerkkabels. Bij deze pinout word naar de onderkant van de RJ45 connector gekeken.



Als je een kabel wilt maken voor tussen twee PC's (een crosscable) dan moet je aan het ene uiteinde de linker pinout gebruiken en aan de andere kant de rechter pinout.

De kabel maak je door eerst de beschermtule voor de RJ45 plug op de kabel te schuiven, met de open kant naar het einde van de kabel. Strip nu de kabel voor ongeveer 10 tot 12mm af, en zorg dat de interne aders niet beschadigen! In principe als je de draden buigt, en je ziet koper, is het niet goed. Eigenlijk mag je helemaal geen beschadingen zien aan de plastic buitenmantel van de draden. Vervolgens is het zaak om de draden op de juiste volgorde te leggen en ze in de connector te schuiven. Gebruik hierbij een van de bovenstaande pinouts. Druk de draden goed aan, ze moeten allemaal tegen het uiteinde van de RJ45 plug aanzitten. Controleer nu of de draden goed zitten, en of de mantel van de kabel goed aangedrukt zit. Pak dan de krimptang voor UTP kabels, en druk de kabel aan. Je hoeft niet 50 ton kracht erop te zetten, op een gegeven moment hoor je een klikje, en dat betekend dat de houder die de kabel vasthoud goed zit. Als je een goede UTP tang hebt, dan zitten nu alle acht draden goed aangedrukt.

Herhaal dit proces aan de andere kant van de kabel. Test hierna de UTP kabel. Als nu blijkt dat de kabel niet goed werkt, probeer dan eerst beide uiteinden van de kabel opnieuw te krimpen met de UTP tang, deze keer met wat meer kracht. Controleer of de pinout wel correct is, of dat de draden niet ver genoeg in de connector zitten.

Als je nog steeds een probleem hebt met de kabel, knip deze dan af, en herhaal het proces, maar deze keer met wat meer aandacht aan de connector, probeer de draden verder in de connector te duwen.